
DLACZEGO TAK TRUDNO POWIEDZIEĆ KOMUŚ O PRZEMOCY SEKSUALNEJ?
O lęku, potrzebie kontroli i bezpieczeństwie, którego nie da się zbudować wyłącznie poprzez przewidywanie
Są osoby, które przychodzą na terapię bardzo zmotywowane. Chcą pracować, zrozumieć siebie i wiedzieć, co mogą zrobić, żeby poczuć się lepiej. Pytają o cele terapii, jej kolejne etapy, zadania pomiędzy sesjami, przewidywany czas pracy i sposób mierzenia postępów. Na pierwszy rzut oka wygląda to jak bardzo dobra gotowość do zmiany i często rzeczywiście częściowo nią jest.
Te pytania są uzasadnione. Interesuje mnie jednak nie samo pytanie, ale to, co dzieje się z człowiekiem, kiedy pełna odpowiedź nie jest możliwa.
Już w tych pierwszych momentach może ujawniać się to, nad czym będziemy pracować, nawet jeżeli nie zostało jeszcze nazwane wprost. Chce wiedzieć, dokąd zmierza. Chce przewidzieć proces. Chce mieć pewność, że właściwie pracuje nad sobą. Najlepiej byłoby wcześniej zobaczyć mapę drogi, żeby nie znaleźć się w miejscu, na które nie był przygotowany.
W takiej sytuacji zaczyna mnie interesować nie tylko to, co człowiek chce w sobie zmienić, ale również sposób, w jaki próbuje tę zmianę przeprowadzić. Bo czasami właśnie tutaj można zobaczyć sedno trudności. Człowiek chce uwolnić się od ciągłego napięcia i kontrolowania życia, ale próbuje osiągnąć ten cel poprzez jeszcze dokładniejsze kontrolowanie procesu własnej zmiany.
To jeden z paradoksów psychoterapii. Możemy bardzo szczerze chcieć zmiany i jednocześnie próbować zmieniać siebie za pomocą dokładnie tej strategii, która podtrzymuje problem.
MECHANIZM MOŻE JUŻ BYĆ OBECNY W GABINECIE
Człowiek opowiada, że w relacjach ciągle próbuje przewidywać reakcje innych, a jednocześnie chce dokładnie przewidzieć reakcje terapeuty. Mówi, że jest wyczerpany ciągłym analizowaniem, po czym przez kilkanaście minut próbuje ustalić, jaki jest właściwy sposób przejścia przez terapię. Skarży się, że całe życie boi się popełnienia błędu i niemal natychmiast zaczyna sprawdzać, czy udziela „dobrych” odpowiedzi na pytania terapeuty.
Nie trzeba jeszcze wiedzieć, co wydarzyło się, kiedy miał sześć lat. Mechanizm działa teraz. Pomiędzy nami.
To jest dla mnie niezwykle ważne, ponieważ terapia może łatwo zamienić się w kolejne miejsce, w którym człowiek bardzo inteligentnie opowie o swoim problemie, nie zauważając, że w tej samej chwili go odtwarza. Możemy przez wiele miesięcy analizować, dlaczego ktoś potrzebuje kontroli, podczas gdy on jednocześnie kontroluje sposób, w jaki o kontroli rozmawiamy.
Czasami nie potrzebujemy najpierw znaleźć źródła mechanizmu. Potrzebujemy zauważyć, że właśnie się wydarza. Dopiero wtedy historia zaczyna nabierać innego znaczenia. Nie szukamy w dzieciństwie wyjaśnienia na siłę. Wracamy do przeszłości raczej wtedy, gdy to, co dzieje się obecnie, budzi pytanie: skąd znam ten stan? Kiedy wcześniej brak kontroli był tak niebezpieczny? Dlaczego niepewność tak szybko zamienia się we mnie w potrzebę działania?
Przeszłość pomaga wtedy rozumieć teraźniejszość, zamiast ją zastępować.
KONTROLA NIE MUSI ZACZYNAĆ SIĘ OD POTRZEBY DOMINOWANIA
Słowo „kontrola” łatwo kojarzy się z kimś, kto chce decydować za innych, narzucać zasady albo zdobywać przewagę. Tymczasem u wielu osób potrzeba kontrolowania rzeczywistości ma znacznie mniej agresywne źródło. Zaczyna się od lęku i doświadczenia, że świat jest nieprzewidywalny, a człowiek nie może być pewny, co wydarzy się za chwilę.
Dziecko dorastające w rodzinie z problemem alkoholowym może nauczyć się niezwykle dokładnie obserwować otoczenie. Zanim rodzic cokolwiek powie, ono już słucha sposobu, w jaki otworzył drzwi. Zauważa tempo kroków, ton głosu, sposób odłożenia kluczy. Próbuje rozpoznać, czy dzisiejszy wieczór będzie spokojny, czy za chwilę trzeba będzie zniknąć do swojego pokoju, uspokoić rodzeństwo albo uważać na każde słowo.
Nie nazywa tego potrzebą kontroli. Próbuje wcześnie zauważyć niebezpieczeństwo.
Podobny mechanizm może rozwijać się również w domu, w którym nie ma alkoholu. Wystarczy emocjonalna nieprzewidywalność. Rodzic jednego dnia reaguje ciepłem, a następnego na podobne zachowanie odpowiada złością albo wycofaniem. Nikt nie mówi otwarcie, co się dzieje, ale dziecko szybko uczy się czytać atmosferę. Zaczyna wcześniej niż inni zauważać napięcie, dostosowywać zachowanie, przewidywać cudze potrzeby.
W takim świecie kontrola ma sens. Jeśli wiem wcześniej, co może się wydarzyć, mam więcej czasu, żeby się przygotować. Jeśli dobrze rozpoznam cudzy nastrój, być może uniknę awantury. Jeśli nie popełnię błędu, może nic złego się nie stanie.
Strategia, która wiele lat później będzie ograniczała życie, mogła kiedyś być bardzo inteligentnym sposobem przetrwania.
KIEDY DOBRA ORGANIZACJA PRZESTAJE WYSTARCZAĆ
Dziecko dorasta. Nie mieszka już w tamtym domu. Może mieć stabilną pracę, partnera, własne mieszkanie i zupełnie inne warunki życia. Układ psychiczny nie aktualizuje się jednak automatycznie tylko dlatego, że zmieniła się rzeczywistość.
Nadal dobrze jest wiedzieć, co partner myśli, jak potoczy się rozmowa i co wydarzy się za pół roku. Dobrze jest mieć plan B, najlepiej także C. Człowiek może czuć napięcie, dopóki sprawa nie zostanie rozstrzygnięta, wiadomość pozostaje bez odpowiedzi albo ktoś nie określi jasno swoich zamiarów.
Co ciekawe, taka osoba może być przez otoczenie odbierana jako wyjątkowo kompetentna. Jest zorganizowana, przewiduje problemy, zanim zauważą je inni, bierze odpowiedzialność, dotrzymuje terminów. W kryzysie wszyscy zwracają się właśnie do niej.
To długo działa. Dopiero koszt zaczyna pokazywać, że chodzi o coś więcej niż dobrą organizację.
Nie widzę niczego niezdrowego w planowaniu. Dobrze przygotować się do ważnej rozmowy albo zabezpieczyć finanse. Nie każda osoba, która lubi mieć plan, robi to z powodu lęku. Interesujące staje się dopiero to, co dzieje się, kiedy planu nie można stworzyć.
Czy mogę przez jakiś czas nie wiedzieć? Czy potrafię pozwolić drugiej osobie nie mieć odpowiedzi? Czy moje napięcie jest nieprzyjemne, czy natychmiast pojawia się poczucie, że muszę coś zrobić? Czy mogę pozostawić sprawę nierozwiązaną do jutra?
Bywa, że człowiek nie tyle lubi kontrolę, ile nie zna innego sposobu radzenia sobie z tym, co pojawiłoby się bez niej.
Więcej o tym, jak utrzymujące się napięcie wpływa na codzienne funkcjonowanie, znajdziesz na stronie poświęconej stresowi i stanom lękowym.

MOŻNA WIEDZIEĆ O SOBIE BARDZO DUŻO I NADAL ROBIĆ TO SAMO
Człowiek przychodzi do terapii z imponującą wiedzą psychologiczną. Przeczytał książki o DDA, traumie, stylach przywiązania, współuzależnieniu i granicach. Obejrzał dziesiątki godzin wykładów i podcastów. Potrafi opowiedzieć, że jego potrzeba kontroli wynika z dorastania w nieprzewidywalnym środowisku. Wie, czym jest hiperwigilancja. Rozpoznaje perfekcjonizm. Potrafi nawet przewidzieć, w którym miejscu rozmowy zacznie się denerwować.
I rzeczywiście wszystko to rozumie.
Tylko że kilka godzin później partner nie odpisuje na wiadomość i cała ta wiedza nie zatrzymuje potrzeby sprawdzania telefonu. Szef mówi, że chce porozmawiać następnego dnia i człowiek spędza wieczór, analizując wszystkie możliwe powody. Terapeuta zostawia na chwilę ciszę i pojawia się potrzeba wypełnienia jej czymkolwiek, byle odzyskać poczucie, że wiadomo, co się dzieje.
Wiedza psychologiczna i zmiana psychiczna nie są tym samym.
Czasem nawet wiedza zostaje włączona do starego sposobu funkcjonowania. Człowiek zaczyna jeszcze dokładniej siebie monitorować. Rozpoznaje każdy schemat. Analizuje każdą reakcję. Zamiast martwić się wyłącznie zachowaniem partnera, zaczyna martwić się również tym, czy jego własna reakcja jest „zdrowa”, „traumatyczna”, „unikowa”, „lękowa” albo „współuzależniona”.
Powstaje kolejny poziom kontroli.
Możemy racjonalnie wiedzieć, że obecny partner nie jest rodzicem, którego kiedyś trzeba było obserwować. A ciało i emocje nadal mogą reagować tak, jakby stawką było coś znacznie większego. Cisza, brak odpowiedzi czy zmiana tonu uruchamiają dawną gotowość, zanim zdążymy zastanowić się, co rzeczywiście wydarza się teraz.
I dlatego kolejna książka o tych mechanizmach może już niewiele zmienić.
W BLISKIEJ RELACJI KONTROLA ZDERZA SIĘ Z ODRĘBNOŚCIĄ
Wyobraźmy sobie prostą sytuację. Partner mówi: „Nie wiem jeszcze, czy będę chciał jechać w sierpniu”.
Dla jednej osoby jest to informacja, do której wrócą za kilka tygodni. Dla drugiej niepewność natychmiast zaczyna się rozrastać. Dlaczego nie wie? Czy nie jest pewny relacji? Czy chce pojechać z kimś innym? Czy coś się zmieniło? Może trzeba porozmawiać teraz, zanim sprawa pójdzie dalej.
Rozmowa o wakacjach zaczyna służyć czemuś więcej niż ustaleniu terminu. Ma usunąć napięcie.
Partner może poczuć nacisk i zacząć się wycofywać. Im mocniej jedna osoba chce uzyskać pewność, tym bardziej druga potrzebuje przestrzeni. Ta przestrzeń zwiększa lęk, więc pojawiają się kolejne pytania.
W końcu rzeczywiście dzieje się coś niepokojącego w relacji. „Wiedziałam, że coś jest nie tak.” Tyle że część tej sytuacji powstała właśnie podczas próby jej uniknięcia.
Strategia, która miała zapewnić bezpieczeństwo, zaczęła organizować relację w sposób zwiększający poczucie zagrożenia.
Nie każda niepewność jest jednak echem przeszłości. Czasem druga osoba rzeczywiście zachowuje się niespójnie lub łamie ustalenia i wtedy warto przyjrzeć się również temu, co dzieje się w obecnej relacji.
Nie da się stworzyć bliskości bez uznania, że druga osoba jest osobna. Może zmienić zdanie, nie chcieć tego samego, potrzebować przestrzeni. Nawet w bardzo dobrym związku nie dostajemy gwarancji.
Ciągłe upewnianie się może chwilowo obniżać lęk. Partner coraz bardziej doświadcza jednak relacji jako miejsca, w którym musi udowadniać, że wszystko jest dobrze. Zaczyna uważać na każde słowo i chronić własną przestrzeń. Próba zabezpieczenia więzi odbiera jej swobodę, której więź potrzebuje, żeby się rozwijać.
PRACA MOŻE NAGRADZAĆ TO, CO PRYWATNIE WYCZERPUJE
Środowisko zawodowe potrafi długo wzmacniać potrzebę kontroli. Ktoś przewiduje problemy wcześniej niż inni, pilnuje szczegółów, sprawdza terminy, przygotowuje kilka wariantów. W sytuacji kryzysowej naprawdę może funkcjonować znakomicie.
Czasem dopiero awans pokazuje koszt. Taka osoba ma delegować, ale nie potrafi przestać monitorować. Oddaje komuś zadanie, a potem sprawdza, czy jest wykonane w sposób, który sama uważa za właściwy. W końcu dochodzi do wniosku, że łatwiej zrobić wszystko osobiście.
Staje się coraz bardziej niezastąpiona. I coraz bardziej przeciążona.
Kiedy pojawia się wypalenie, można spróbować rozwiązać je kolejnym systemem zarządzania czasem. Lepszym kalendarzem. Nową metodą produktywności. Bardziej precyzyjnym planem dnia.
Czyli znowu próbujemy naprawić skutki nadmiernej kontroli poprzez bardziej skuteczną kontrolę.
Czasem potrzebna zmiana znajduje się gdzie indziej. W zgodzie na to, że ktoś zrobi coś inaczej. W tolerowaniu niedoskonałości. W przyjęciu, że odpowiedzialność nie oznacza odpowiedzialności za wszystko.
STARY SYSTEM OTRZYMUJE NOWY PROJEKT: WŁASNE ZDROWIENIE
Ten paradoks szczególnie dobrze widać w terapii. Ktoś mówi: „Chcę przestać wszystko analizować. Chcę mniej się stresować. Chcę nauczyć się odpuszczać”.
A za chwilę chce dokładnie wiedzieć, jak będzie wyglądał proces. Jakie będą etapy? Co powinien robić pomiędzy sesjami? Po czym pozna, że terapia działa? Co może zrobić, żeby szybciej osiągnąć rezultat?
Człowiek próbuje przestać żyć pod presją ciągłego zarządzania sobą, ale pierwszą odpowiedzią jest jeszcze więcej zarządzania.
Może zacząć prowadzić dziennik. Medytować codziennie. Oceniać poziom lęku. Zapisywać emocje. Kontrolować, czy stawia granice. Czytać o DDA. Słuchać podcastów. Każde z tych działań może być użyteczne.
Ale stary mechanizm potrafi wykorzystać nawet terapię. Nagle można źle medytować. Za mało pracować nad sobą. Niewłaściwie przeżywać emocje. Za wolno się zmieniać. Zbyt często zauważać, że nadal potrzebuje się kontroli.
Stary system po prostu otrzymał nowy projekt do zarządzania: własne zdrowienie.
I właśnie dlatego czasami człowiek robi ogromnie dużo, a zmiana pozostaje zaskakująco mała. Zmienia kolejne zachowania, ale nie dotyka sposobu funkcjonowania, który nimi zarządza.
CELE I STRUKTURA NIE SĄ PROBLEMEM
Terapia nie musi być pozbawiona kierunku, żeby pozostawić miejsce na odkrywanie. Cele są ważne. Chcę wiedzieć, dlaczego ktoś przychodzi i czego ode mnie oczekuje. Czasami konkretne zadanie pomiędzy sesjami pomaga coś zauważyć albo spróbować nowego zachowania.
Problem zaczyna się wtedy, kiedy struktura ma spełnić inne zadanie: usunąć z procesu wszystko, czego nie można przewidzieć. A tego terapia nie może obiecać.
Nie zawsze na pierwszym spotkaniu wiadomo, co okaże się najważniejsze. Ktoś chce nauczyć się komunikacji, ale stopniowo okazuje się, że trudność pojawia się głównie wtedy, kiedy powiedzenie prawdy wiąże się z możliwością odrzucenia. Inna osoba chce pozbyć się lęku i dopiero w trakcie pracy zauważa, jak wiele rzeczy robi po to, żeby nigdy nie znaleźć się w sytuacji bezradności.
Gdybym na początku obiecał dokładną mapę i konsekwentnie się jej trzymał, mógłbym paradoksalnie pomóc klientowi ominąć właśnie to, co najbardziej potrzebuje zobaczyć.
O praktycznych ramach spotkań i początku wspólnej pracy piszę na stronie „Czego się spodziewać podczas psychoterapii?”.
ZAKWESTIONOWANIE KONTROLI MOŻE BYĆ PRZEŻYWANE JAK ZAGROŻENIE
Łatwo napisać: człowiek musi zrezygnować z kontroli. Tyle że z jego punktu widzenia może to wyglądać zupełnie inaczej.
Terapeuta zaczyna zwracać uwagę na coś, co przez całe życie dawało poczucie bezpieczeństwa. Klient chce planu, a terapeuta interesuje się tym, dlaczego plan jest aż tak potrzebny. Klient chce konkretnego zadania, a zamiast niego słyszy pytanie o to, co czuje, kiedy zadania nie dostaje.
To może nie być przeżywane jako fascynujące odkrycie psychodynamiczne. Może być przeżywane jak próba odebrania jedynej rzeczy, dzięki której dotąd udawało się nie rozpaść.
Można to porównać do człowieka, który długo nosił kamizelkę kuloodporną, bo rzeczywiście jej potrzebował. Kiedy zagrożenie mija, ktoś z zewnątrz może widzieć tylko ciężar i powiedzieć: „przecież możesz ją już zdjąć”. Dla osoby, której kamizelka wcześniej pomagała przetrwać, zdjęcie jej nie musi być odczuwane jako ulga, a bardziej jako zagrożenie. Na początku może być doświadczeniem odsłonięcia.
Dlatego nie wystarczy powiedzieć: „widzę, że znowu próbujesz wszystko kontrolować”. Człowiek całe życie słyszał być może, że jest zbyt napięty, zbyt wymagający albo że powinien po prostu odpuścić. Kolejna osoba wskazująca mu, co robi źle, nie tworzy jeszcze nowego doświadczenia.
Znacznie ważniejsze może być wspólne zauważenie: „Widzę, że bardzo ważne jest dla ciebie wiedzieć, dokąd zmierzamy. Zastanawiam się, co dzieje się w tobie w tej chwili, kiedy nie mogę dać ci pełnej odpowiedzi”.
To nie zabiera strategii. Zaczyna ją oglądać.
BRAK PEWNOŚCI NIE MUSI OZNACZAĆ PORZUCENIA
Jeżeli terapia ma dotknąć sposobu, który przez lata chronił człowieka przed lękiem, sama relacja musi być wystarczająco bezpieczna, żeby klient nie musiał bronić się przed terapeutą dokładnie tak samo, jak wcześniej bronił się przed światem.
Bezpieczeństwo nie polega na tym, że terapeuta spełnia każdą potrzebę kontroli. Terapeuta może czegoś nie wiedzieć i nadal pozostać obecny. Może mieć granicę i nie znikać. Może powiedzieć „nie wiem jeszcze” i wytrzymać lęk, który pojawia się po drugiej stronie. Może zainteresować się złością klienta bez odwetu.
Człowiek nie dostaje stuprocentowej przewidywalności. Dostaje coś innego: relację, która pozostaje wystarczająco stabilna również wtedy, kiedy nie wszystko można kontrolować.
Klient może doskonale wiedzieć, że „nie musi być idealny”. Ale czym innym jest wiedzieć to z książki, a czym innym popełnić błąd w relacji z terapeutą i zobaczyć, że relacja trwa.
Może wiedzieć, że wolno mu się złościć. Czym innym jest jednak poczuć złość wobec osoby, od której jest w jakimś stopniu zależny, powiedzieć o niej i odkryć, że druga strona nie odpłaca odrzuceniem.
Może rozumieć, że nie wszystko musi kontrolować. Dopiero pozostanie przez chwilę w sytuacji, której nie kontroluje, przy kimś, kto nie znika i nie wykorzystuje tej bezradności, zaczyna tworzyć nowe doświadczenie bezpieczeństwa.
To właśnie w takich momentach racjonalne rozumienie może powoli stać się emocjonalną wiedzą. Nie dlatego, że terapeuta przekonuje klienta lepszym argumentem. Dlatego, że wydarza się coś innego niż to, czego klient nauczył się oczekiwać.
Do historii wracamy wtedy, kiedy pomaga zrozumieć to, co już stało się widoczne. Jeśli błąd w terapii wydaje się groźny, warto sprawdzić, co dawniej oznaczało pomylić się. Jeżeli moje „nie wiem” budzi wyjątkowo silny niepokój, możemy zainteresować się tym, gdzie wcześniej nieprzewidywalność oznaczała niebezpieczeństwo. Przeszłość staje się próbą zrozumienia doświadczenia, które oboje przed chwilą zobaczyliśmy.
Podobnemu pytaniu o zmianę widoczną w codziennych reakcjach przyglądam się w artykule „CZY PO LATACH CHAOSU MOŻNA ZBUDOWAĆ INNĄ RELACJĘ?”.
KONTROLA CZĘSTO CHRONI PRZED BEZRADNOŚCIĄ
Pod potrzebą kontrolowania rzeczywistości często znajduje się coś, co znacznie trudniej przeżyć. Czekanie na czyjąś decyzję. Świadomość, że partner może odejść albo dziecko wybierze inaczej, niż chcemy. Możliwość choroby. Wynik badania, którego jeszcze nie znamy.
Niektórych rzeczy naprawdę nie kontrolujemy.
Możemy ograniczać ryzyko. Możemy wybierać bardziej przewidywalnych ludzi, dbać o finanse, zdrowie, umowy, granice i własne bezpieczeństwo. Nie chodzi o romantyzowanie chaosu.
Istnieje jednak granica wpływu. Dla osoby, która przez lata radziła sobie poprzez przewidywanie, dojście do tej granicy może budzić niemal pierwotny lęk. Jeśli nie mogę nic zrobić, co wtedy?
To właśnie tutaj kontrola przestaje być głównym tematem. Zaczynamy rozmawiać o tym, czy człowiek potrafi przeżyć własną bezradność bez natychmiastowego zamieniania jej w działanie.

CZASAMI ZMIANA POLEGA NA TYM, ŻE NIE ROBIMY OD RAZU TEGO, CO ZAWSZE
Osoba z silną potrzebą kontroli może przychodzić do terapii z nadzieją, że przestanie odczuwać lęk. To zrozumiałe. Lęk jest męczący. Ale próba jego natychmiastowego usunięcia może stać się następnym elementem tego samego układu.
Pojawia się napięcie, więc trzeba zadzwonić. Sprawdzić. Zaplanować. Uzyskać zapewnienie. Przeanalizować wszystkie możliwości. Zrobić coś, co pozwoli odzyskać poczucie wpływu.
Zmiana może początkowo wyglądać znacznie skromniej.
Pojawia się lęk.
I przez chwilę nie robię nic.
Nie dlatego, że wiem, iż wszystko będzie dobrze. Właśnie tego nie wiem. Sprawdzam natomiast, czy jestem w stanie pozostać z tym doświadczeniem trochę dłużej, zanim uruchomię dobrze znaną strategię.
Może to być kilka minut. Jedna noc bez wysłania kolejnej wiadomości. Oddanie zadania współpracownikowi bez sprawdzania go po godzinie. Pozwolenie partnerowi, żeby na razie nie znał odpowiedzi. Przyjście na sesję bez dokładnej listy rzeczy do omówienia.
Dla kogoś z zewnątrz prawie nic się nie wydarzyło. Dla osoby, która całe życie natychmiast zamieniała niepewność w działanie, wydarzyło się bardzo dużo.
Nie dostała pewności, a jednak przetrwała brak pewności.
Nie chodzi więc o odebranie człowiekowi strategii. Chodzi o to, żeby przestała być jedyną rzeczą stojącą pomiędzy nim a poczuciem zagrożenia. Inaczej kontrola może wracać w kolejnych formach. Można przestać sprawdzać partnera i zacząć kontrolować jedzenie. Można nauczyć się spontaniczności i zamienić ją w kolejne zadanie do prawidłowego wykonania.
BEZPIECZEŃSTWO MOŻE W KOŃCU ZACZĄĆ ZNACZYĆ COŚ INNEGO
Przez wiele lat bezpieczeństwo mogło oznaczać: wiem, co się wydarzy, jestem przygotowany, niczego nie przeoczyłem, mam plan, a stopień ryzyka jest minimalny.
To może działać do pewnego momentu. Później system zabezpieczeń sam zaczyna zajmować coraz większą część życia. Pojawia się wtedy możliwość innego doświadczenia.
Nie wiem dokładnie, co się wydarzy, ale coraz bardziej ufam sobie, że będę potrafił na to odpowiedzieć.
To nie jest rezygnacja z planowania ani przekonanie, że wszystko jakoś się ułoży. Bardziej chodzi o przesunięcie ciężaru bezpieczeństwa z kontroli nad światem na rosnące zaufanie do własnej zdolności radzenia sobie z nim.
Mogę nie wiedzieć, co partner powie. Mogę nie znać jeszcze wyniku. Mogę nie mieć planu na następne pół roku. Mogę również potrzebować pomocy, jeżeli wydarzy się coś trudnego.
I nie oznacza to automatycznie katastrofy.
Być może właśnie dlatego tak głęboka zmiana jest trudna dla ludzi, którzy przez całe życie bardzo dobrze radzili sobie poprzez przewidywanie. Tym razem nie chodzi o znalezienie jeszcze lepszego sposobu zarządzania rzeczywistością.
Chodzi o stopniowe doświadczenie, także w relacji terapeutycznej, że nie wszystko, czego nie kontrolujemy, jest niebezpieczne i nie wszystko, czego się boimy, musimy natychmiast naprawić.
Jeżeli rozpoznajesz w tym opisie własne doświadczenie, możesz przyjrzeć się mu w psychoterapii indywidualnej lub podczas terapii par. Możesz skorzystać z psychoterapii online mieszkając w Wielkiej Brytanii lub w innym kraju Europy, albo z sesji stacjonarnych.
Pierwszym krokiem może być bezpłatna konsultacja, podczas której można krótko przedstawić swoją sytuację i porozmawiać o możliwości wspólnej pracy. Aby umówić spotkanie, skontaktuj się ze mną.
